شناختى از ايل و خاندان رشوند بنام خداوند جان و خرد مقدمه كتاب مجمل ، كه پيش روى داريد ، به قلم محمد على خان رشوند ، به رشتهء تحرير كشيده شده است . وى مردى است ديوانى و داراى معلومات و آگاهيهاى سياسى اجتماعى بسيار كه در دوران پادشاهى فتحعلى شاه ، محمد شاه و ناصر الدّين شاه ، « سركردهء » ايل رشوند رودبار الموت ، بوده است . اين بخش از كتاب مجمل در برگيرندهء مسائل تاريخى و وضعيّت اجتماعى مردم رودبار و الموت و نواحى اطراف آن ، حتّى شهر قزوين بين سالهاى 1271 تا 1276 ه . ق . است . مؤلف آگاهيهاى ارزشمندى در باب موضوعهاى گوناگون به دست مىدهد : وضعيّت ايل رشوند و شيوهء زندگى اين ايل ، طايفه‌ها ، خاندانها و ايلهاى ديگر منطقه ، چگونگى تربيت و تجهيز سرباز و سوارنظام ، جغرافياى محلّى اين سامان ، محصولات و طرز گردآورى مالياتها و مصارف آن ، نحوهء برخورد حكّام و شاهزادگان با رعايا و كشاورزان ، موضوع پيشكشى و تعارفهاى معمول دوران قاجار ، بعض بيماريها و چگونگى درمان آنها ، اعياد و مراسم رايج بين مردم و مطالب و گزارشهاى بسيار از چگونگى احوال نواحى اطراف رودبار ، نيز مردان سياسى و دينى آن روزگار قزوين . علاوه بر آنچه برشمرده شد ، گزارش شركت سوارنظام ايل رشوند و ديگر نيروهاى نظامى منطقه در جنگ هرات ، شكست سربازان در اين جنگ ، كه بر